Unsa ang extrajudicial settlement?
Kung naay mamatay, mahimong bahinon sa mga manununod ang kabilin sa ilang kaugalingon nga dili moagi sa korte, pinaagi sa usa ka public document nga gitawag og extrajudicial settlement. Gitugotan kini sa Rule 74 sa Rules of Court.
Kanus-a kini mahimo?
- Walay gibilin nga testamento (will) ang namatay.
- Walay gibilin nga utang ang namatay. (Sa praktis, kasagaran ipahayag sa mga manununod nga nabayran na ang tanang utang.)
- Hamtong na ang tanang manununod, o ang mga menor de edad girepresentahan sa ilang guardian o legal nga representante.
- Nagkauyon ang mga manununod sa pagbahin.
Kung usa ra ang manununod, mahimo siyang mogamit og affidavit of self-adjudication. Kung dili magkauyon ang mga manununod, sa korte husayon ang kabilin.
Ang kasagarang mga lakang
- Tigoma ang mga dokumento: death certificate, titulo, tax declaration, ug pamatuod sa relasyon sa matag manununod.
- Andama ug pirmahi ang extrajudicial settlement atubangan sa notaryo publiko.
- I-publish ang settlement sa mantalaan nga kaylap ang sirkulasyon, kausa matag semana sulod sa tulo ka sunod-sunod nga semana.
- Pag-file ug bayad sa estate tax sa BIR ug kuhaa ang Certificate Authorizing Registration (CAR).
- Ibalhin ang mga titulo sa Register of Deeds, ug ang tax declaration sa Assessor's Office.
Estate tax
Ubos sa TRAIN Law, ang estate tax 6% sa net estate. Ang estate tax return kinahanglan i-file, ug ang buhis bayran, sulod sa usa ka tuig gikan sa petsa sa kamatayon. Sa takos nga mga kaso, mahimong hatagan sa BIR og mas taas nga panahon ang pagbayad, ug posible ang hulugan nga bayad ubos sa TRAIN Law. Ang ulahi nga bayad adunay dugang nga surcharge ug interes.
Angay mahibaloan
- Sulod sa duha ka tuig human sa settlement, ang manununod o pinautangan nga wala maapil mahimo pa nga mohimo og claim batok sa kabilin. Nakasulat kini sa mga titulo.
- Mahimong kinahanglanon ang bond kung naay apil nga personal nga kabtangan, sama sa kwarta o sakyanan.
- Ang sayo nga pag-areglo makalikay sa dugang nga multa ug makapasayon sa pagbaligya o paggamit sa kabtangan sa umaabot.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini nga giya hangtod Oktubre 2026. Dili kini legal nga tambag. Nausab ang mga balaod ug lagda, ug importante ang mga detalye sa matag kaso. Pakonsulta sa abogado bahin sa inyong sitwasyon.